Tērā pea kei roto i te manaakitanga pāpori ngā painga tūturu o ngā whare atamai?

drtfh (2)

nā Sarah Wray, Etita, Cities Today

https://www.itu.int/hub/2022/05/smart-home-iot-benefits-social-care-older-persons/

He wero nui mō ngā mana whakahaere ā-rohe o te UK te pikinga o ngā utu tiaki hapori, te kaumātuatanga o te taupori, me te korenga o ngā kaimahi tiaki.

Kei te piki haere te tokomaha o te hunga e tūhura ana me pēhea e taea ai e ngā hangarau āwhina hou te tautoko i ngā kainoho whakaraerae kia noho motuhake mō te wā roa i roto i ō rātou ake kāinga, me te whakapai ake i te kounga o ō rātou oranga me te āwhina anō hoki ki te taurite i ngā tahua.

Me whakarite hoki ngā kaunihera mō te whakawhiti mai i te hangarau anarohiko ki te mamati i te tau 2025, ā, me whakapai ake hoki te maha o ngā otinga tiaki waea.

Ko ngā hangarau e whakaurua mai ana ko ngā pūoko, ngā kaikorero atamai me ngā rama, te mooni mariko, me ngā whakawhitiwhiti ataata. Kei ēnei kaupapa te kaha ki te whakaatu i te mana tūturu o ngā kāinga atamai i tua atu i ngā mahi tinihanga taputapu me te tino watea.

He wero tonu te tauine me te pūtea. Hei ahu whakamua i ngā kaupapa whakamātautau me ngā kaupapa whakamātau, kei te tīmata ētahi kaunihera ki te whakawhanake i ngā hononga mahi hou me ngā tauira pūtea.

He kōrero kei te kīhini

Kua mahi tahi te Kaunihera o Sutton i Rānana me Sutton Housing Group me te kamupene hangarau IoT Solutions Group ki te whakatinana i te tata ki te 150 ngā pūoko i roto i te kāinga hei tuku tirohanga wā-tūturu mō te taumata o te mahi a te tangata takitahi.

Kei te haere tonu te mahi tahi mō ngā whakamahinga IoT e pā ana ki ngā para me ngā wāhi waka. I te pikinga ake o te tono mō te manaaki hapori i te wā o te mate urutā, me te whakaiti i te whakapā kanohi ki te kanohi, ka tere ake te whakatinanatanga o te hua hou e te IoT Solutions Group.

Ka aroturuki te pūoko i ngā huringa o ngā āhuatanga o te hau – pērā i te kohuatia o te pata, te whakatuwhera i te tatau, te taka kai rānei, ā, ka taea hoki te tautuhi i ngā take pērā i te mōrearea o te rawakore wahie, te haumākū rānei.

Ko ngā pūoko e whakamahia ana te pākahiko, i honoa mā te whatunga whānui iti-mana (LPWAN), i tukuna mā te pouaka reta, kāore he mono, he waea, he whirihoranga rānei e hiahiatia ana, ā, kāore hoki he hononga ipurangi ki te kāinga.

"Ka taea e [ngā kainoho] te whakatakoto ki roto i te kīhini ka wareware noa," te kī a Neal Forse, te Kaiwhakaū me te Tumuaki Hangarau i IoT Solutions Group.

"Ka whakakotahihia ngā huringa āhuarangi ka kitea e te pūoko ki te kapua, ā, koinei te wāhi e whakahaerehia ai e mātou ngā tātaritanga katoa, mā te whakamahi i ngā rauropi hei whakatau i ngā mahi a te tangata, kaua ki tētahi atu mea."

Ka hangaia he 'māhanga matihiko' o ia tangata takitahi i runga i ā rātou tauira whanonga noa, ā, ka whakatūpato wawe atu ki te kaitiaki, ki te mema o te whānau, ki te āpiha noho motuhake rānei mēnā ka kitea he huringa o te tauira.

He huarahi kē tēnei hei whakakapi i ngā whakaoho tautau tiaki-ā-rorohiko, hei tauira, me pēhi e ngā kainoho, ā, e ai ki a Bradley Coupar, te Kaiwhakahaere Kaupapa Smart Place me te Kaimahi Hapori o te Kaunihera o Sutton, "he maha ngā wā ka whakairihia, ka whakatakotoria rānei ki roto i te pouaka".

E ai ki a Coupar kua hua ake ngā wawaotanga wawe nā te pūnaha, ā, kua ora te iti rawa i te kotahi te ora i te hinganga o tētahi kainoho i roto i tōna whare.

E ai ki tāna, kua whakaatuhia hoki e te kaupapa whakamātautau e haere tonu nei ngā painga o te whakaaturanga raraunga me te whakamahi i te ako mīhini me te tātari matapae kia kaha ake ai te aro atu, kaua e tauhohe. Kei a ia te kaha ki te whakaiti i ngā utu mō te kaunihera e whakapau ana i te neke atu i te 70 ōrau o tana tahua ki te manaaki hapori.

"Ehara te whāinga i te tango i te hononga ki te tangata [me te whakaiti rānei] i te tautoko e tukuna mai ana, engari ko te whakarite kia whiwhi koe i te tautoko tika i te wā tika mā roto i ngā huarahi tika," tana kī.

Ko te utu mō te ratonga pūoko IoT Solutions Group he tata ki te 10 GBP (13 USD) ia marama mō ia taputapu, me ngā hekenga e pā ana ki te maha o ngā pūoko me te roa o te kirimana.

"Ko ngā taputapu [manaaki waea] kei roto i ngā whare o te tangata i tēnei wā — he nui ake te utu i tērā," te kī a Coupar.

Ko te mea nui ināianei ko te whakawhānui ake i te whakamahi i te hangarau mā te huarahi pūnaha.

Mō te wāhanga whakamātautau e whai ake nei, ka whakauruhia te taputapu ki roto i ētahi tūāpapa ratonga waea, ā, ka taea hoki e ngā mana whakahaere ā-rohe te uru atu ki tēnei taputapu i hea atu.

"Ko te raruraru e pā ana ki ngā kaupapa whakamātautau, ko te korenga o te hangarau i whakaurua hei hua, ā, kāore anō kia honoa ki te toenga o te hanganga tiaki waea," te kī a Coupar. "Ko te whakauru i ngā taputapu hou ki roto i ngā tauira o nāianei kei a mātou tētahi mea e tino akiakihia ana e au."

Whakapai ake, kaua e hanga hou

Pērā i a Sutton, i ako anō te Kaunihera o te Tāone o Newcastle mā te whakamātautau he mea nui te mahi tahi me ngā hoa mahi.

Ka mahi tahi te kaunihera me te kamupene umanga tohutohu, a Urban Foresight, hei hoa mahi auaha mō te panonitanga mamati. Mā te whakamahi i te huarahi e ārahi ana i ngā wero, i kitea te ratonga whakaora i roto i te tiaki hapori pakeke hei wāhi ka whai pānga nui ngā taputapu mamati – inā koa e pā ana ki ngā hinganga. Ka āwhina te ratonga wā poto i te tangata ki te ora me te noho motuhake ki te kāinga i muri i te noho hōhipera, i te panoni rānei o ngā hiahia.

I kitea i roto i tētahi tukanga rapunga e 41 ōrau o ngā kaiwhakamahi ratonga whakaora ka hinga i mua atu, i te wā rānei e tiaki ana i a rātou, ā, kāore i tuhia whānuitia tēnei. Ko ngā take noa ko te kore kai me te inu nui, te totoro nui, te hinga rānei i a rātou e neke haere ana i te kāinga, me te hiahia kia pai ake te taurite me te kaha.

I whakahaerehia e te tīma he matawai hangarau hei tirotiro i ngā taputapu ka āwhina pea, me tētahi rangahau anō hoki mō ngā kare ā-roto o te iwi mō te hangarau matihiko.

I tīpakohia e rātou ngā kaikorero atamai a Amazon Alexa hei whakamahara i te tangata ki te kai me te inu, ngā rama Philips Smart Hue hei āwhina i te tangata ki te whakatere i te kāinga, me tētahi kaupapa whanaketanga tinana e tukuna ana mā te waea ataata.

"I tino miharo mātou ki te tokomaha o te hunga he hononga Wi-Fi, he pūkenga matihiko hoki ā rātou, ā, i hiahia hoki rātou ki te whakamahi i ngā hangarau hou hei āwhina i a rātou ki te noho haumaru ki te kāinga," te kī a Emma Clement, Kaitohutohu Matua i Urban Foresight.

He iti noa te whakatinanatanga – mai i te kōanga o te tau 2021, 12 ngā kaiwhakamahi i whiwhi i te ranunga o ngā hangarau i runga i ā rātou hiahia, engari e ai ki a Ben McLaughlan, Kaiwhakahaere Ratonga, Ratonga Manaaki mō te Manaaki Hapori Pakeke me ngā Ratonga Whakauru i te Kaunihera o te Tāone o Newcastle, ahakoa i tēnei tauine i homai e te kaupapa he akoranga nui.

I tino angitu te taputapu Alexa mō ngā whakamaharatanga, i whai hua te rama atamai engari i kiia he "uaua rawa mō ngā tono whakamātautau," ā, kāore i ahu whakamua te tono waea ataata ki tua atu i te taunakitanga ariā nā ngā wero hononga.

I roto i te kaupapa i whakatūria ai tētahi pūnaha hei hopu pai ake i ngā hinganga.

Ko tētahi akoranga nui mā te kaunihera ko te whakamahi i ōna kaha. I whakaatuhia e te whakamātautau ko te tīma whakahou te mea tino pai ki te tautoko i ngā pakeke ki te whakamahi i ngā hangarau hei whakatutuki i ā rātou whāinga, engari kaua ki te tāuta. Mō te wāhanga e whai ake nei, ka mahi tahi te kaunihera me te Urban Foresight me tētahi hoa tiaki waea e mōhio ana ki te whakatinana i ngā hangarau kāinga me te whakahaere i ngā take pēnei i te whakahaere taonga me te hoko.

"Ko te mātāpono kua whakaaetia e mātou ko: whakapai ake, kaua e hanga noa," te kī a Clement.

I whakatauhia e te aromatawai uara mō te moni he iti te utu o te whakamahi i te hangarau a te kaihoko, ā, me i ārai te kaupapa whakamātautau i te hinganga kotahi noa iho, kua nui atu i te rua ngā utu kua ea.

Ko te wāhanga e whai ake nei ka whakamātautau i ngā tautau e whakamahi ana i ngā whakawhitiwhiti kōrero pūkoro kia taea ai te mau ki waho o te kāinga, ā, kei roto hoki he taputapu aroturuki tauwāhi hei tautoko i te hunga e mate wareware ana ka ngaro pea. Ka whakamatautauria anō ngā taputapu Alexa i roto i te wāhi tiaki kāinga.

I kī a Clement ko ētahi atu akoranga matua i akohia ko te hiranga o te whai i tētahi huarahi e aro ana ki ngā wero, kāore e aro ki te hangarau, me te whai i tētahi kaimahi whakatapua hei tirotiro i te kaupapa.

Kei te whakauruhia hoki te mahi ki roto i te Collaborative Newcastle, he hononga i waenganui i te kaunihera, ngā whakahaere hauora me te manaaki hapori, te rāngai tūao me ngā whare wānanga hei whakapai ake i te hauora me te oranga o te tāone. Inaianei kua whai rerenga mahi matihiko te kaupapa nei, hei āwhina i te tirotiro whānui i ngā whakaaro hou, e ai ki a McLaughlan.

Te hokinga mai o te haumitanga

Kei te whakamātautau a Liverpool i te hangarau hauora matihiko mā runga i tana ake whatunga 5G. Ka tautokohia e tēnei ngā tono tino nui, ā, ka tukuna hoki ngā āheinga reo kōrero, e ai ki a Ann Williams, te Kaiwhakahaere Komihana me ngā Kirimana o ngā Ratonga Hapori Pakeke i te Kaunihera o te Tāone o Liverpool, koinei te mea nui.

"He maha ngā pūoko e taea ai te whakamahi i te IoT, ā, he tino pai," tana kī. "He iti ake te utu i ngā taputapu tiaki waea tuku iho, nō reira he painga tēnā. Engari e mōhio ana mātou kāore e taea te whakakapi i te pūnaha tiaki waea i te ara kotahi nā te mea kāore e taea te kōrero reo."

I tīmata te wāhanga tuatahi o te mahi i te Paenga-whāwhā 2018 hei wāhanga o te Kaupapa Moenga Whakamātautau me ngā Whakamātautau 5G a te Tari Ahurea, Pāpāho me te Hākinakina, ā, e 20 marama te roa o tēnei mahi.

Ko te kaupapa, i kīia ko te whakamātautau hauora tuatahi e tautokona ana e te 5G o tōna momo i Ūropi, i whiwhi i te 4.9 miriona GBP (6.4 miriona USD) hei whakamātautau me pēhea te hangarau 5G e whakarato ana i ngā painga hauora me te manaaki hapori ine i roto i tētahi takiwa rawakore mamati.

I tukuna tēnei e tētahi rōpū whakawhiti-rāngai, ā, 11 ngā hangarau i whakamatautauria me ngā tūao, tae atu ki ngā taupānga hei whakaiti i te mokemoke, ngā ratonga hauora tawhiti, te whakararuraru mamae o te mooni mariko, ngā pūoko taiao, he taputapu ārai-matewai, me te hononga ataata rongoā e āhei ai te tangata ki te tango rongoā me te haumaru i te kāinga.

I whakatauhia e tētahi aromatawai ka taea e te whakamahi i tēnei ratonga te whakapai ake i ngā putanga hauora me te kounga o te oranga mō ngā kaiwhakamahi ratonga, ā, ka whakapiki ake hoki i te kaha o ngā ratonga hauora me te tiaki hapori.

I tatauhia e te tātaritanga he penapena utu pea mō ngā ratonga hauora me te tiaki hapori neke atu i te 200,000 GBP mō ia 100 kaiwhakamahi ia tau, i runga i ngā hangarau e whakamahia ana.

I whiwhi te wāhanga tuarua o te kaupapa i tētahi atu 4.3 miriona GBP hei whakawhanake i tētahi whatunga 5G tūmataiti mō ngā ratonga hauora me te tiaki hapori i ētahi rohe o Liverpool.

Kei roto i ngā hangarau he taputapu taumata hauora hei whakahaere me te aroturuki i ngā āhuatanga hauora mai i tawhiti, he taupānga e whakaako ana i ngā tikanga whakaiti manukanuka, he ratonga aromatawai i te GP mamao, te tiaki me te whakahaere patunga me te hangarau pūoko.

Nō nā tata nei te roa o te kaupapa nei tae noa ki te marama o Hepetema 2022, ā, ko te whāinga he whakawhanake i tētahi 'mahere' mō te whakamahinga o ngā whatunga 5G tūmataiti hei tuku ratonga tūmatanui.

Ka mutu te kaupapa nei i roto i tētahi tātaritanga taipitopito o te take pakihi mō te 5G tūmataiti.

I kī a Williams e pā ana tēnei ki ngā painga o te kounga o te oranga me ngā painga moni, ā, ka uru atu pea ki ngā āhuatanga pēnei i te karohia o ngā utu mā te noho motuhake mō te wā roa, te whakaiti i ngā hinganga me ngā hāora wātea mō ngā kaitiaki.

Ko te aromatawai i ngā hua i whakatutukihia ko te mārama ki ngā whāinga, e ai ki a ia.

"He kaupapa nui tā mātou, arā, kaua e whakamahi i te hangarau, engari he mea nui ki te hangarau. He maha ngā momo hangarau matatau kei reira, engari ko te pātai: kei te whakaoti rapanga mō te wā roa?"

Te pānga whatunga

Ahakoa ehara te take pakihi i te mea he take moni anake, me whai whakaaro ngā tāone nui ki te pēhea e taea ai te tautoko i ngā kaupapa mō te wā roa.

Ko tētahi huarahi e tipu haere ana hei whakatinana i te kaupapa pakihi ko te huarahi whānui ake.

"He whānui ake tā tātou tirohanga ā-iwi i tua atu i te hauora me te manaaki hapori," te kī a Williams. "He maha atu anō ngā mea ka taea e tātou te whakamahi i tēnei [whatunga]."

Hei whakaata i tētahi ia o ngā mahi, kei te honoa te kaupapa a Liverpool ki ngā mahi hei whakaiti i te aputa matihiko kia taea ai e te tini te uru atu ki ngā whai wāhitanga ipurangi mō te mātauranga, te mahi me ngā kaupapa pāpori.

I tua atu, nā te mea he tūmataiti te whatunga o Liverpool, ka taea e te tāone te tuku 'wāhanga' ki ngā kaiwhakahaere whatunga waea pūkoro hei whakakī i ngā āputa kapinga.

"Ka hurihia e tēnā te whanaungatanga noa ki ngā kamupene waea pūkoro," te kī a Williams. "I mea mai tētahi o ngā kamupene nui ki ahau: 'E Ann, kāore ā mātou tari e hoko mai ai ngā kaunihera ki a mātou: ko mātou e hoko atu ana ki a koe.'"

E matapaetia ana e Williams ka nui haere te rongonui o tēnei tauira "whakararuraru" i waenga i ngā mana whakahaere ā-rohe.

Whakaae

Ko ngā kāinga o te tangata ō rātou wāhi tino tūmataiti, nō reira kei te pātaihia mēnā ka āhua pokanoa te aroturukitanga mamati.

E ai ki a Coupar, he tokoiti noa iho ngā kainoho i tukuna te ratonga ki Sutton i whakakahore. Kāore he hopu ataata, he hopu oro rānei e mahia ana, ā, kāore hoki he raraunga whaiaro e kohia ana.

"He tono tino ngāwari tēnei, nā te mea kāore i hiahiatia he tāutanga uaua. I te wā e tino āwangawanga ana te iwi mō ō rātou hauora, ki taku whakaaro he mea pai te whakaaro o ngā mana whakahaere ā-rohe ki ngā huarahi hei tiaki i te haumaru o te iwi."

I kitea e Newcastle i tūpato ētahi o ngā kainoho i te wā i whakapā atu ai rātou mā te waea, ā, i kitea he mea nui kia haria ngā taputapu ki a rātou me te whakaatu.

I whakarato a Urban Foresight i ngā aratohu mō te whakahaere raraunga me ngā mōhiotanga i tukuna ki te iwi mō te whai wāhi atu ki te whakamātautau.

"He tino maha ngā tauira ka taea e tātou te whakamahi anō ā muri ake nei," te kī a McLaughlan.

I kī a Williams he tokoiti noa iho ngā kaiuru i Liverpool i whakahoki mai i ngā taputapu pūoko me te kī kāore rātou i pai ki te āhua e tirotirohia ana rātou i ngā wā katoa. "Ehara i te mea mā te katoa" ēnei taputapu, engari e whakapono ana ia ka huri haere hoki tēnei i roto i te wā i te mea ka taunga ake te tangata ki ngā taputapu pēnei i ngā mataaratanga atamai me ētahi atu hangarau.

"Kāore hoki e taea e mātou te whakaputa kōrero whānui," tana kī. "He tokomaha [ngā kaumātua] nā te mate urutā i huri ohorere hei tohunga ki te Facebook Portal, ki te Google Hub rānei."

"Kei te whakamahi rātou i te hangarau, engari kāore e kīia he hangarau – e mōhio ana rātou ka taea e rātou te kōrero ki ā rātou mokopuna mēnā ka mahi rātou i tēnei, i tēnei, i tēnei. Ā, koinei te huarahi e kite ai tātou i te iwi e whakaae ana ki ngā mea."

 

I puta tuatahi tēnei tuhinga i runga i te Cities Today.

He nama whakaahua: hanga SHVETS ma Pexels


Wā tuku: Mei-06-2022